« بينهما بون بعيد » « 5 » ، و مصاحبت هر شيئي با غير جنس خود موجب نفرت شديد و هلاكت و فرار است از آن ، لهذا هرگاه بيدارى و يقظه « 6 » به جهت انسان بر دوام بود بسبب محروم ماندن روح از عالم خود و مصاحبت با ضدّ خود ، قطعا فرار از بدن مىنمود و در محبس طبيعت باقى نمىماند كه كسب كمالات و معارف نمايد ، پس حضرت قادر حكيم مختار ، خواب را بر انسان گماشته كه در هر شبانه‌روز يك دفعه ، روح توجّه كند به عالم روحانيّت ، و راحت يابد از مشاغل و زحمات جسمانيّهء بدنيّه ، و پس از ترويح و تفريح در عالم روحانى ، عود به بدن نمايد و به عبادات و تكميل ، و امور معاش خود پردازد ؛ و به همين نسق ، ذهاب « 7 » و اياب « 8 » از عالم جسم به عالم روح و از عالم روح به عالم جسم نمايد تا مدّت عمر و اجل و بسر آيد و به كمال عبوديّت و معرفت الهيّه فايز گردد . فعلىهذا خواب اهل معرفت و عبادت به جهت ضرورت و ترويح و تفريح روح و ممدّ بر عبوديّت است و در نزد حقّ جلّ و علا عبادت محسوب مىگردد كه : « نوم العالم عبادة » « 9 » . و نوم اهل جهل و غفلت كه از فوائد نوم و يقظه ، غافل‌اند به جهت طلب راحت بدن و هواى طبيعت است و موجب حرمان و شقاوت است ؛ چنان‌كه حضرت امام ( ص ) مىفرمايد : بخواب مثل خوابيدن اهل عبادت ، و مخواب مثل خوابيدن اهل غفلت ؛ زيرا اهل عبادت كه با كياست هستند مىخوابند به جهت [ طلب ترويح در عالم روحانى ، و اهل غفلت مىخوابند به جهت طلب ] راحات زياد در طبيعت خود ؛ فرمود حضرت رسول ( ص ) كه مىخوابد چشم من و نمىخوابد قلب من . بدان و بيدار باش اى

--> ( 5 ) - ميانهء اين دو فاصلهء بسيار است . ( 6 ) - بيدارى ( 7 ) - رفتن ( 8 ) - بازگشتن ( 9 ) - خواب عالم عبادت است .